پاسداشت حریم نماز

نكوداشت نماز، جایگاه ویژه اى در زندگى براى آن قائل بودن و به جاى آوردن آن با آداب واجب و مستحب از مصادیق آن است. نگهدارى حریم نماز نقطه مقابل استخفاف است؛ یعنى سبك شمردن نماز و شان و منزلتى براى آن ندیدن! كه امام صادق (ع) فرمود:« ان شفاعتنا لن تنال مستخفاً بالصلوة .» (۱) كه ترجمه آن این دو بیت است:

گویم ز امام صادق این طرفه حدیث تا شیعه او به لوح دل بنگارد

فرمود كه بر شفاعت ما نرسد هر كس كه نماز را سبك بشمارد

(۱) بحارالانوار، ج 82، ص 235 .

قرآن كریم از این «حریم نگهدارى »، تعبیر به حفظ كرده است:

«حافظوا على الصلوات والصلوة الوسطى ... (بقره / 238)؛ در انجام همه نمازها و نماز وسطى كوشا و مراقب باشید.» در این آیه بر مراقبت همه نمازها، به ویژه نماز وسطى تاكید شده است. این كه « صلوة وسطى » كدام است؟ اقوال گوناگونى بین مفسران هست،(۲)

نمازظهر، نمازعصر، نماز مغرب، نمازعشا، نماز صبح، نماز جمعه، نماز شب، نماز وتر و... اینها برخى از اقوالى است كه در مصداق «صلوة وسطى » گفته شده است، ولى با توجه به شان نزول آیه بعید نیست كه مقصود از آن نماز ظهر باشد. در شان نزول آیه آمده است: جمعى از منافقان به بهانه گرمى هوا در نماز جماعت ظهر شركت نمى كردند و این سبب شده بود كه از جمعیت نماز جماعت پیامبر(ص) كاسته شود تا جایى كه گاه پشت سر پیامبر یك صف یا دو صف بیشتر نبود. آیه شریفه تذكر به مؤمنان است كه حریم نماز را نگهدارید و با ترك جماعت حریم این عبادت بزرگ را نشكنید. (۳)

در سه آیه از قرآن نیز« محافظت بر نماز» از ویژگى هاى مؤمنان شمرده شده است:

« والذین هم على صلاتهم یحافظون (۴)؛ مؤمنان كسانى اند كه بر نمازهاى خویش مراقب اند.»

راغب در معناى حفظ گوید:« یستعمل فى كل تفقد و تعهد و رعایة ...» (۵) این واژه در مورد تفقد، پیمان دارى و مراقبت به كار مى رود.

-----------------------------------------------------------------------------

(۲) در تفسیر مجمع البیان شش قول، در تفسیر فخر رازى هفت قول، در تفسیر قرطبى ده قول، در تفسیر روح المعانى سیزده قول نقل شده است!

(۳) تفسیر مجمع البیان، ج 1 - 2، ص 342 .

(۴)انعام / 92؛ معارج / 34 ؛ مؤمنون / 9 .

(۵)المفردات فی غریب القرآن، ص 124 .